نحوه تشخیص سایز لوله + جدول سایز لوله ها

برای انتخاب لوله ها در پروژه های صنعتی و عمرانی و به کار گیری آن ها در بخش های مختلف پروژه تشخیص سایز لوله از اهمیت بسزایی برخوردار است. در واقع تشخیص درست و مناسب اندازه یا سایز لوله ها از جمله مراحل بسیار مهم در خصوص استفاده از لوله در پروژه های صنعتی است.

از سوی دیگر انتخاب جنس و نوع لوله در کنار سایز و اندازه آن می تواند عملکرد سیستم لوله کشی را تکمیل کرده و از مشکلات و هزینه های مختلف جلوگیری نماید. نکته بسیار مهمی که باید بدانید این است که اندازه یا سایز لوله‌ ها نه تنها بر عملکرد سیستم‌ های انتقال سیالات و گازها تاثیر بسزایی دارد، بلکه انتخاب غلط یا نادرست آن می تواند مشکلات فنی را داشته باشد.

در این مقاله از وب سایت نیکا صنعت قصد داریم تا به بررسی نحوه تشخیص سایز لوله + جدول سایز لوله ها بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

سایز لوله چیست و چرا اهمیت دارد؟

به صورت کلی منظور از سایز لوله، اعدادی است که می تواند قطر خارجی یا قطر واقعی لوله را مشخص کند و همچنین به ضخامت دیواره و استانداردهای مورد استفاده برای تولید آن بستگی دارد.

سایز لوله برای عبور سیال از لوله ها اهمیت ویژه ای دارد و طراحان و مهندسان بر اساس عوامل مختلف از جمله نوع سیالف میان فشارهای وارده بر لوله از سوی سیال یا عوامل دیگر و … سایز لوله را انتخاب می کنند. تشخیص سایز لوله از هر لحاظ در پروژه های ساختمانی و صنعتی اهمیت ویژه ای دارد. زیرا با استفاده از سایز لوله می توان عملکرد سیستم لوله کشی را تکمیل کرده و بدون ایجاد هیچ گونه مشکل فنی، پروژه را انجام داد.

شایان ذکر است که سایز لوله بر اساس میلی متر و اینچ بیان می شود و از سایز لوله ها می ‌توان برای سفارش گذاری و شناسایی لوله استفاده کرد و روش ساخت آن را نیز مشخص می ‌کند. آشنایی با روش ‌های دقیق تعیین و تشخیص سایز لوله ‌ها و استانداردهای مرسوم در این حوزه برای اطمینان از عملکرد بهینه و ایمنی سیستم ‌های مختلف از اهمیت بسزایی برخوردار است.

روش ‌های تشخیص سایز لوله

برای تشخیص سایز لوله روش های بسیار مختلفی وجود دارد. در ساخت پروژه های عمرانی و صنعتی و کارگاه ها، تشخیص سایز لوله به استفاده مناسب از لوله ها و جلوگیری از ایجاد خطا در آن ها جلوگیری می کند. وسایل های مختلفی نیز در کارگاه ها وجود دارد که می توان با آن ها به راحتی سایز لوله را تشخیص داد. این وسایل شامل متر، کولیس و … می باشد. در ادامه به بررسی دو روش بسیار ساده اما مهم برای تشخیص سایز لوله می پردازیم.

1) تشخیص سایز لوله با کولیس

کولیس ابزاری بسیار مهم برای اندازه گیری دقیق لوله ها و سایز تجهیزات صنعتی محسوب می شود. کولیس در دو نوع ساده و دیجیتال وجود دارند که نوع دیجیتال آن ها برای تشخیص سایز لوله بسیار کاربردی تر است. تشخیص سایز و اندازه لوله ها با استفاده از کولیس برای لوله ‌های کوچک، به خصوص در مواردی که به اندازه‌گیری دقیق نیاز دارید، کاملا ساده و ایده آل می باشد.

در کل کولیس به دلیل دقت بسیار بالا، سهولت در استفاده، قابلیت تبدیل واحد و … ابزاری مناسب برای اندازه گیری حسوب می شود. روش تشخیص سایز لوله با استفاده از کولیس به شرح زیر است:

• کولیس روشن کرده و پس از آن واحد اندازه گیری خود را مشخص کتید (اینچ میلی متر و …)
• فک ها یا بازوهای کولیس را باز کرده و پس از آن لوله مورد نظر را در بین آن فک ها قرار دهید.
• فک ها را ببندید و این کار را تا زمانی ادامه دهید که فک ها به لوله بچسبد (برای بستن فک ها باید کاملا آرام عمل کنید)
• عدد نشان داده شده روی صفحه ‌نمایش کولیس ها، قطر لوله را بر حسب واحد انتخابی شما نشان خواهد داد.

نکته اگر کولیس شما معمولی است، ساختاری مانند خط کش دارد و می تواند با استفاده از بستن فک ها و قرار گرفتن آن ها بر روی عدد خاص، اندازه لوله را تشخیص دهید.

2) تشخیص سایز لوله با متر

متر نیز از جمله وسایلی است که در بسیاری از کارگاه های ساخت و ساز مورد استفاده قرار می گیرد. با استفاده از متر نیز می توان به تشخیص سایز لوله پرداخت. این روش نیز بسیار راحت است اما به یک جدول سایز لوله نیاز خواهید داشت تا بتوانید سایز دقیق را از روش جدول نیز تشخیص دهید. نکته بسیار مهمی که باید بدانید این است که در ایران معمولاً سایز لوله با «اینچ» بیان می کردد؛

اما آنچه واقعاً باید اندازه‌ گیری کنید «قطر خارجی» یا «قطر داخلی» است. برای تشخیص سایز لوله با استفاده از متر، باید در ابتدا با متر قطر خارجی لوله را اندازه بگیرید و پس از آن عدد به‌دست ‌آمده را با جدول استاندارد سایز لوله در بخش های بعد ارائه می دهیم، تطبیق دهید.

تفاوت سایز اسمی و سایز واقعی

یکی از سوالاتی که برای بسیاری از شما عزیزان ایجاد می شود، این است که تفاوت سایز اسمی و سایز واقعی لوله چه می باشد؟ برای پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که  سایز اسمی سایزی است که بر روی لوله ها نوشته می شود و مقدار تقریبی را نشان می دهد. سایز واقعی یا قطع واقعی لوله نیز سایزی است که از طریق اندازه گیری لوله به دست می آید. شایان ذکر است که در بسیاری از لوله ها، قطر یا همان سایز واقعی کمی بیشتر از سایز اسمی می باشد. در ادامه سه مفهوم بسیار مهم را بیان می کنیم:

• سایز اسمی: سایزی یا اندازه ای است که برای لوله ها به صورت معمول اعلام می شود و این عدد بر اساس اینچ بیان می گردد.
• قطر خارجی : عددی است واقعی که با متر یا کولیس اندازه گیری می کنید.
• قطر داخلی (ID): از داخل لوله اندازه گیری می شود و برای تعیین و محاسبات مربوط به دبی سیال بسیار مهم است.

جدول استاندارد سایز لوله‌ ها

رایج‌ترین سایز لوله در تاسیسات گاز

باید اشاره داشت که لوله های گاز به دو صورت لوله های روکار و لوله های توکار مورد استفاده قرار می گیرند. لوله های گاز تو کار می تواند از متریال مختلفی مانند متریال فولادی یا فلزی، پلاستیکی و یا حتی مسی مورد استفاده قرار گیرد. لوله های گازی توکار فلزی نیز از ورق فولادی به نام ورق دفنی و در ضخامت های ۲.۸ تا ۴.۸ میلی متر توسط کارخانه های ساخت لوله تولید می شود و یکی از انواع لوله های توکار گازی، لوله های مانیسمان می باشد.

بعلاوه لوله های گازی روکار، لوله هایی است که برای انتقال گاز شهری به اجاق گازها، پکیچ، آبگرمکن و … مورد استفاده قرار می گیرد. این لوله ها سایز های کوچک تری نسبت به لوله های توکار دارد و در ضخامت های ۲.۶۵ تا ۴.۸۵ میلی متر تولید می شوند. در ادامه جداولی از مشخصات لوله های گاز توکار و لوله های گاز رو کار را ارائه می دهیم تا بتوانید به راحتی به تشخیص سایز لوله های گاز بپردازید.

مشخصات و سایز لوله های تو کار گاز

مشخصات و سایز لوله روکار گاز

اشتباهات رایج در انتخاب سایز لوله

در خصوص اندازه گیری و انتخاب سایز لوله یک سری اشتباهات رایج وجود دارد که بسیاری از افراد به آن توجه نمی کنند. در ابتدا در خصوص انتخاب سایز باید با طراحان تاسیساتی مشورت کرده و پس از آن سایز لوله مناسب را انتخاب کنید. از سوی دیگر اگر به دنبال تعیین مناسب سایز لوله در میان لوله های کارگاهی هستید، باید به درستی اندازه لوله را تشخیص دهید. از جمله اشتباهات رایج در انتخاب سایز لوله می توان به موارد زیر اشاره داشت:

• اشتباه گرفتن NPS لوله با قطر واقعی خارجی لوله
• عدم اندازه گیری دقیق سایز لوله
• عدم دقت در بررسی رده لوله و تعیین ضخامت آن (ضخامت است که ظرفیت لوله را تعیین‌ می نماید)
• عدم توجه به استانداردهای پروژه
• عدم بررسی کیفیت و آنالیز لوله

سخن پایانی:

در این مقاله از وب سایت نیکا صنعت سعی کردیم تا به بررسی نحوه تشخیص سایز لوله + جدول سایز لوله ها بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص اختیار شما قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر به وب سایت ما مراجعه کرده و با کارشناسان در این خصوص مشورت فرمایید.

سوالات متداول:

۱. چرا بررسی سایز لوله ها مهم است؟

دانستن از سایز بندی استاندارد لوله های مختلف در سیستم تاسیساتی، به انتخاب دقیق ‌تر از میان انواع لوله و اتصالات پنج‌ لایه کمک شایانی می نماید.

۲. چه عواملی بر تشخیص سایز لوله تاثیر دارد؟

نوع سیال ؛ فشار سیال؛ سرعت جریان ؛ افت فشار مجاز

ASTM  ( برای لوله‌ های فولادی و پلاستیکی ) –  ISO ( در صنایع نفت و گاز ) – DIN  ( استاندارد آلمانی برای لوله‌ ها و حمل و نقل )