انواع بست در لوله کشی، از جمله تجهیزات فنی در سیستم های تاسیساتی و لوله کشی؛ بست های مخصوص لوله کشی می باشد که از آن ها برای اتصال لوله ها و ثابت کردن آن ها در جای مورد نظر استفاده می شود. بعلاوه انواع بست در لوله کشی در افزایش ایمنی، کنترل و کاهش نیروها و تنش های وارده و سایر تجهیزات متصل به لوله، نقش بسیار مهمی را ایفا می کنند. این ادوات و تجهیزات باید بر اساس نوع سیستم تاسیساتی، کاربردهای لوله، جنس لوله و …. انتخاب و طراحی شود. از جمله انواع بست ها می توان به بست تک پیچ، بست دو پیچ، بست رگلاژی، بست روکش دار، بست کرپی، بست لوله گاز و …. اشاره داشت. در این مقاله از وب سایت نیکا صنعت، قصد داریم تا به بررسی انواع بست لوله در لوله کشی بپردازیم و اطلاعاتی را در اختیار شما قرار دهیم. با ما همراه باشید.
بست لوله چیست و چه کاربردی دارد؟
بست لوله، یکی از تجهیزات و ادوات بسیار مهم در خصوص اتصالات لوله ها در سیستم های لوله کش تاسیساتی می باشد که در انواع و اقسام مختلف و در سایزهای متفاوت تولید شده و می تواند به عنوان نگهدارنده لوله و یا ساپورت لوله نیز مورد استفاده قرار گیرد. بست ها هم از متریال فلزی و همچنین از متریال پلاستیکی طراحی و ساخته می شوند و معمولا به صورت نیم دایره ای یا دایره ای کامل بوده و در افزایش ایمنی، کنترل نیروهای وارده به لوله و همچنین کاهش تنش ها، نقش دارند.
به صورت کلی بست لوله ، به به عنوان مکانیزم پشتیبانی برای لوله های معلق، چه افقی و چه عمودی، در مجاورت یک سطح مورد استفاده قرار خواهند گرفت. این تجهیزات برای اطمینان از ثابت بودن تمامی لوله ها و در شرایط مختلف که هرگونه حرکت یا انبساط لوله ممکن است رخ دهد، ضروری خواهند بود.
انواع بست لوله در لوله کشی
بست های لوله در انواع و اقسام مختلفی طراحی و تولید می شوند. لازم ذکر است که الزامات مربوط به نصب لوله، از لنگر انداختن ساده در محل اتصال تا سناریوهای پیچیده‌تر شامل حرکت لوله یا بارهای سنگین وارده، کاملا متفاوت و متغیر است. اما با این حال نیز استفاده از انواع بست لوله مناسب برای اطمینان از صحت نصب ضروری می باشد. از جمله انواع بست لوله در لوله کشی می توان به موارد زیر اشاره داشت:
بست تک پیچ
یکی از انواع بست های لوله که حتی در سیستم های اتصالات داربست نیز مورد استفاده قرار می گیرد، بست های تک پیچ است. این نوع از بست ها به صورت یک ست فلزی نیم دایره ای به همراه یک پیچ در یک طرف آن (یک سمت این بست لولا بوده و سمت دیگر با یک پیچ بسته می شود) طراحی و تولید می شود و برای اتصال لوله بدون فاصله به دیوار، مورد استفاده قرار می گیرد. این بست با نام بست یک طرفه نیز در بازار شناخته خواهد شد و برای لوله های با قطر کوچک و متوسط بسیار مناسب است.
بست دو پیچ
در مقایسه با بست های تک پیچ و بست های دو پیچ ساختار خاص دارند و از دو پیچ برای ثابت نگه داشتن لوله استفاده می کنند. وجود این دو پیچ در ساختار آن ها سبب می شود که ظرفیت تحمل بار و پایداری آن ها تا حد زیادی افزایش یابد. از سوی دیگر ساختار خاص این بست سبب می شود تا خط لوله را در هنگام قرار گرفتن در معرض نیروها یا ارتعاشات خارجی، ایمن تر نگه دارد و از شل شدن یا تغییر شکل جلوگیری کند.
بست رگلاژی
بست رگلاژی، یکی از انواع بست لوله در لوله کشی می باشد که از قابلیت تنظیم برخوردار بوده و از آن برای مهار و نگهداری انواع لوله و رایزر در تاسیسات مکانیکی و برقی مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع از بست ها به دلیل بهره مندی از پیچ و مهره‌ی مرکزی، قطر آن ها بر روی لوله تنظیم شده و به اصطلاح بر روی لوله قفل خواهند شد. از این تجهیز برای اجرای صحیح و کاملا مرتب، ایمن و اقتصادی خطوط لوله در پروژه های کوچک تا صنعتی استفاده می شود.
بست روکش دار
یکی دیگر از انواع بست های فلزی، بست روکش دار است که سطح داخلی آن با یک لایه محافظ از جنس لاستیک یا پلاستیک پوشیده شده و از آن ها برای نگهداری و قابت نگه داشتن لوله استفاده می کنند. این بست ها به دلیل دارا بودن روکش بر روی آن ها در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاومت بالایی دارند و دارای انواع مختلف از جمله پیچی، کمربندی، ریل دار و U شکل می باشند.
بست آویز لوله
بست آویز یکی دیگر از انواع تجهیزات در سیستم های لوله کشی می باشند که ا در دو دسته ساده و پایه دار طراحی و تولید می شوند. از بست های ساده برای نصب لوله های افقی و عمودی استفاده خواهد شد و متریال آن ها نیز معمولا ورق گالوانیزه است. بست پایه دار برای لوله ها در رایزها و تکیه گاه های پلیمری استفاده می شود.
بست کرپی
بست کرپی یک پیچ خاص به شکل U می باشد که دارای رزوه بوده و از آن برای مهار و نگه داشتن لوله ها استفاده می شود. این بست به شکل یک میله فلزی خم شده می باشد که در دو سر خود رزوه دار است و با قرار دادن میله U شکل دور لوله ها و پس از آن بستن مهره ها، لوله در جای خود ثابت می شود.
بست لوله فلزی
بست های فلزی از متریال مختلف مانند آلومینیوم، فولاد گالوانیزه، برنج، فولاده سده و یا استنس استیل طراحی و ساخته می شود و دارای سایزها و ابعاد متفاوت است. این قطعات برای کارایی بهتر و ایمن تر لوله ها و همچنین ثابت نگه داشتن آن ها در جای خود، در سیستم های لوله کشی مورد استفاده قرار می گیرند.
بست لوله گاز
این نوع از بست لوله کشی نیز مانند بست های فلزی، انواع و اقسام مختلفی دارند و یکی از رایج ترین آن ها، بست گازی پیچ دار است. این نوع بست با کمک یک پیچ روی شیلنگ و یا لوله گاز محکم خواهد شد و سبب ایجاد اتصالی مناسب و ایمن می گردد.
انواع بست لوله بر اساس جنس
بست های لوله می تواند از متریال مختلفی طراحی و ساخته شود که معمولاً از فلز، پلاستیک، یا ترکیبی از مواد مقاوم می باشد. انتخاب بست لوله بر اساس جنس آن، نوع لوله، نوع سیستم لوله کشی، شرایط محیطی و … انجام می شود و البته انتخاب صحیح آن نیز در اجرای مرتب لوله کشی و افزایش ایمنی پروژه ها تاثیر بسزایی خواهد داشت. از جمله بست های بسیار پر کاربرد در سیستم های لوله کشی بر اساس جنس آن ها می توان به موارد زیر اشاره داشت:
بست فولادی
این نوع از انواع بست لوله در لوله کشی با نام های مختلف کلمپ، بست کلیپس، بست دو پا، بست کرپی نیز شناخته می شود و از جنس فولاد بوده و استحکام و مقاومت مناسبی دارد و به همین دلیل نیز در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.
بست گالوانیزه
این نوع از بست ها نیز از متریال فلزی و آهنی طراحی و ساخته می شوند اما بر روی آن ها، لایه یا پوششی از گالوانیزه قرار می دهند تا مقاومت این تجهیزات و ادوات در برابر زنگ زدگی، خوردگی و فرسایش افزایش بیابد.
بیشتر بخوانید: اتصالات فولادی چیست؟
بست استیل
این نوع از بست ها می توانند در محیط های مختلف از جمله محیط های باز، زیر زمین، زیر آب و …. مورد استفاده قرار بگیرند و برای مصارف عمومی مناسب خواهند بود. بست استیل در برابر شرایط خاص و همچنین در برابر اسیدها مقاومت بسیار بالایی دارند. این بست ها نیز در شرایطی که خوردگی، ارتعاش، تغییرات جوی در بازه وسیع، تابش بسیار شدید خورشید، یا سرمای بسیار زیاد وجود دارد، قابل استفاده خواهند بود.
چگونه بست مناسب لوله را انتخاب کنیم؟
یکی از سوالاتی که ممکن است برای شما عزیزان ایجاد شود، این است که چگونه انواع بست لوله در لوله کشی را انتخاب کنیم؟ برای پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که انتخاب بست لوله، باید بر اساس موارد مختلفی از جمله مشخصات اصلی خود لوله و نوع لوله کشی انتخاب شود. از جمله عوامل تاثیر گذار در انتخاب نوع بست به شرح زیر است:
انتخاب بست بر اساس قطر لوله
قطر لوله در انتخاب نوع بست تاثیر دارد. بست ها باید مطابق با قطر لوله باشند تا بتوانند این اجزا را در جای خود محکم نگه دارند.
انتخاب بست بر اساس جنس لوله
جنس لوله نیز در انتخاب بست تاثیر دارد و باید بستی مطابق با جنس لوله ها انتخاب کنید. در این راستا باید اشاره داشت که دوام، وزن و مقاومت لوله ها باید با جنس خود بست مطابقت داشته باشند.
انتخاب بست بر اساس وزن لوله
لوله ها دارای وزن های مختلفی هستند و باید بست مربوط به آن ها به گونه ای باشد که وزن لوله را تحمل کند. در این خصوص بسیار مهم است که حداکثر ظرفیت را بررسی کرده و اطمینان حاصل کنید که بست مورد نظر با وزن لوله شما تطابق دارد.
انتخاب بست بر اساس محل نصب
بسیار مهم است که محل نصب لوله و بست را نیز در نظر داشته باشید. به خصوص در محیط هایی که خوردگی در آن ها بالاست. بست ها باید مقاوم در برابر خوردگی و شرایط محیطی باشند.
فاصله استاندارد بست ها در لوله کشی چقدر است؟
فاصله استاندارد بست ها در لوله کشی، باید بر اساس مقررات و قوانین انجام شود و در لوله های عمودی و افقی و همچنین بر اساس نوع لوله کشی و سیستم های تاسیساتی متفاوت می باشد. در ادامه به بررسی برخی از این فواصل استاندارد می پردازیم:
لوله ها در مسیرهای افقی:
- لوله PVC با قطر کم: با فاصله حدود ۰.۶ تا ۱.۲ متر
- لوله پلی‌پروپیلن (PPR): با فاصله حدود ۰.۷ تا ۱.۵ متر
- لوله پلی اتیلن: با فاصله حدود ۰.۸ تا ۱.۵ متر
- لوله مسی : با فاصله ۱.۲ تا ۱.۸ متر
- لوله فولادی با قطر کم: با فاصله حدود ۱.۵ تا ۲.۵ متر
- لوله فولادی با قطرهای زیاد یا بزرگ: با فاصله حدود ۲ تا ۳ متر
لوله ها در مسیرهای عمودی:
- لوله های پلاستیکی: حدود ۱ تا ۲ متر
- لوله های مسی: حدود ۱.۵ تا ۲.۵ متر
- لوله های فولادی: حدود ۲ تا ۳ متر
تفاوت بست لوله افقی و عمودی
- در بست های عمودی، دسته بست به هنگام درگیر شدن و اعمال فشار در وضعیت عمودی قرار خواهد گرفت، در حالی که در بست های افقی، دسته بست در همین حالت در وضعیت افقی قرار می گیرد.
- بست های افقی به دلیل طراحی خاص آن ها، فضای کمتری را نسبت به بست های عمودی اشغال خواهند کرد اما هر دو بست قادر به اعمال نیروی گیرشی بین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ پوند هستند.
- در برخی از موارد مانند محدودیت در ارتفاع آزاد، بهتر است بست های افقی استفاده شود به دلیل آن که می توانید به راحتی دسته آن را درگیر کنید
- بست های عمودی به فضای بیشتری در قسمت بالا نیاز دارند و باید فضای کافی در بالای قطعه کار برای قرارگیری دسته در وضعیت عمودی وجود داشته باشد.
بیشتر بخوانید: مزایای اتصالات فولادی نسبت به پلی‌اتیلن
اشتباهات رایج در انتخاب و نصب بست لوله
در انتخاب و نصب بست لوله، معمولا اشتباهاتی وجود دارد که در زیر به آن ها اشاره می کنیم:
- عدم توجه به سیستم لوله کشی و کاربری های مربوطه
- عدم توجه به نوع لوله، فشار کاری، محیط نصب یا بار وارد شده روی سیستم
- بی توجهی به جنس و روکش بست و توجه تنها به ظاهر یا اندازه
- استفاده از بست با سایز نامناسب و توجه نکردن به سایزهای لوله
- نادیده گرفتن میزان تحمل بار (Load Capacity)
- بی توجهی به استانداردها و کیفیت ساخت
سخن پایانی
در این مطلب از وب سایت نیکا صنعت سعی کردیم تا به بررسی انواع بست در لوله کشی بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. برای کسب اطلاعات بیشتر به وب سایت ما مراجعه کرده و در این خصوص با مشاوران و کارشناسان ما مشورت فرمایید.
سوالات متداول درباره انواع بست لوله
1. استانداردهای تولید بست کدام اند؟
بست صنعتی باید مطابق استانداردهایی مانند DIN، ISO یا ASTM تولید شده باشد
2. آیا تمامی بست ها بر اساس استانداردها تولید شده اند؟
خیر بسیاری از بست های ارزان فاقد استانداردها هستند و در طول زمان باعث مشکلات جدی در سیستم لوله کشی خواهند شد.
3. برای محیط های خورنده و محیط های مرطوب باید چه بست هایی استفاده کرد؟
محیط های مرطوب: بست گالوانیزه گرم و محیط های خورنده: بست استیل 304 یا 316
منابع:
https://www.walraven.com/en/pipe-clamps-complete-guide/
https://www.sinohose.com/what-is-a-doublebolt-pipe-clamp.html
https://monroeengineering.com/blog/vertical-vs-horizontal-toggle-clamps-whats-the-difference/
ثبت ديدگاه